Gregoriaans: een icoon van de Eeuwige Schoonheid

 

Zeer regelmatig wordt gepeild naar het "geheim" van de steeds groeiende belangstelling voor het ”Gregoriaans Festival van Watou”.

Die is in de eerste plaats te danken aan het thema zelf: ”gregoriaans”.

Gregoriaans is de meest eerlijke muziekvorm die men zich voorstellen kan. Deze zang brengt een weldoende rust, zelfs als men het Latijn niet begrijpt. Gregoriaans is een universele zang, vijftien eeuwen oud en nog steeds actueel in zeer diverse culturen. Dit komt door het feit dat deze muziek het gemoed van iedere mens aanspreekt ongeacht of het over vreugde, liefde, zorg, berusting, angst, hoop of vertrouwen gaat. Gregoriaans is de golflengte van het gemoed, die niet in frequenties FM, MW of LW genoteerd staat; ze beantwoordt perfect aan een grote honger naar een diepere spiritualiteit en innerlijkheid.

Het gregoriaans is het geluid van de stilte. Gregoriaans is geen puur muzikaal gegeven: het bezit iets fascinerends, het heeft iets van het mysterie en bezit ook iets mystieks. Dankzij zijn diepe spiritualiteit en zijn grote innerlijkheid komt het Gregoriaans tegemoet aan een sterke drang naar mentale verdieping. Voor velen is deze zang de echo van de eeuwigheid. De melodieën bevatten een innerlijke, bijna ongrijpbare schoonheid en zijn als het ware onvervalste iconen van de tekst. Muziek en tekst vormen een hechte symbiose.

Als liturgische zang is het gregoriaans bijzonder rijk: het is zintuiglijk, het houdt van stilte, het vraagt geen verbaliteit en het bezit een sterke mystieke kracht. Sacraliteit en schoonheid zijn in het gregoriaans perfect geïntegreerd zodat deze zang kan worden beschouwd als een fresco, mozaïek of een icoon, die de voorafbeelding is van de Eeuwige Schoonheid.

Festival Watou , een platform voor feestelijke ontmoeting en universele samenklank

Bepaalde steden of regio’s in de wereld zijn de place to be voor één bepaalde kunstdiscipline; in dat verband kunnen we bijvoorbeeld denken aan Avignon op het gebied van podiumkunsten. Zo beschouwd is Watou, in het universum van het nieuw ontdekte gregoriaanse koorleven, wereldwijd bekend voor haar driejaarlijks Internationaal Gregoriaans Festival.

Regelmatig worden er in diverse universiteitssteden musicologische congressen georganiseerd met als thema gregoriaans, maar geen enkel festival ter wereld brengt een zo groot aantal internationaal vermaarde ensembles en jong talent op een niet-competitieve wijze samen.

In Watou wordt om de drie jaar het “Internationaal Festival van het Gregoriaans” georganiseerd, dat in het teken staat van het gregoriaans als springlevende universele muziek. Er steekt een tijdsdimensie in deze universaliteit. Sinds meer dan vijftien eeuwen bestaat deze gregoriaanse expressie. Deze samenklank bleef door de eeuwen heen intact en kon weerstaan aan zoveel historische verscheidenheid. Ook een ruimtelijke dimensie kan worden onderkend in de universaliteit van het gregoriaans. Dit universeel karakter wordt onderstreept door de deelname van koren uit Noord-, Zuid-, Oost- en West-Europa en uit het Verre Oosten. Het Gregoriaans is universeel en intercultureel, wat de deelname van groepen uit diverse culturen spontaan in de hand werkt.

Het Festival wordt gekenmerkt door zijn bijzonder hoog kwaliteitsniveau; dit opent niet alleen nieuwe horizonten voor deze oudste vorm van ons muzikaal cultuurpatrimonium. Mede dankzij dit hoge kwaliteitsniveau, het bijzonder gevarieerd aanbod aan koren en de inspirerende programmasamenstelling wordt het gregoriaans op het Festival van Watou bijzonder toegankelijk gemaakt voor de actieve luisteraar. Er valt voor de festivalbezoeker veel te beleven en te genieten, op verschillende manieren. Hij wordt getroffen door de weelde aan klank die door de merendeels semiprofessionele en professionele schola’s over hem wordt uitgestort. De toehoorder wordt bij iedere uitvoering als het ware ondergedompeld in een tsunami van muzikaliteit, perfecte tekstvoordracht, bijzonder vlotte fraseringen, homogene koorklanken en adembenemende interpretaties. Verschillen in geografische herkomst, geslacht en leeftijd bieden hem een zeer boeiende afwisseling. Hij ervaart het als een unieke gebeurtenis waar de emotie de bovenhand haalt op de theorie. De publieke belangstelling waarop het Festival telkens kan bogen is dan ook bijzonder groot.

Het Festival bezit een eigen karakter; het is een feestelijke ontmoeting, een harmonische samenklank van hen die een levendige belangstelling hebben voor het gregoriaans. Dit Festival is tevens een diepmenselijke samenklank: zowel hij die het gregoriaans met een verfijnde uitstraling vertolkt als hij die het luisterend meebeleeft, wordt bewogen door de nobele eenvoud, de authenticiteit, het mystieke karakter en de rake expressiekracht van deze zang.

Dit Festival is tenslotte een universele samenklank: zowel hij die met deze muziek niet vertrouwd is als hij die ze sinds jaren bestudeert, ervaart de enthousiaste band van diepe eenheid tussen alle aanwezigen.